Kiedy troska o innych zaczyna kosztować zbyt wiele

​

Praca oparta na pomaganiu, wspieraniu, leczeniu, uczeniu czy towarzyszeniu innym ludziom może dawać dużo sensu i satysfakcji. Jednocześnie bywa bardzo obciążająca.

Osoby pracujące w zawodach pomocowych oraz te które są opiekunami niepełnosprawnego dziecka czy rodzica często są empatyczne, odpowiedzialne i przyzwyczajone do tego, że inni mogą na nich polegać. Słuchają, wspierają, rozwiązują problemy, regulują emocje innych i biorą na siebie dużą odpowiedzialność. Z czasem może jednak pojawić się moment, w którym ciągłe dawanie zaczyna kosztować więcej, niż jesteś w stanie odzyskać.

Możesz nadal dobrze wykonywać swoją pracę, a jednocześnie coraz częściej czuć:

„Nie mam już z czego dawać.”

„Kiedyś ta praca dawała mi satysfakcję, a dziś głównie mnie wyczerpuje.”

„Potrafię pomagać innym, ale coraz trudniej zadbać mi o siebie.”

Przewlekłe przeciążenie w pomaganiu może prowadzić do wypalenia zawodowego, zmęczenia emocjonalnego, utraty satysfakcji z pracy i coraz większego dystansu do osób, którym wcześniej chciało się pomagać.

 

Prowadzę konsultacje dla osób pracujących w zawodach pomocowych, edukacyjnych, medycznych i społecznych w Łodzi oraz online.

​

Dla kogo jest ta forma wsparcia?

​

Pracuję między innymi z osobami, które są:

• psychologami,

• terapeutami,

• pedagogami,

• nauczycielami,

• pracownikami socjalnymi,

• lekarzami,

• pielęgniarkami,

• położnymi,

• coachami,

• trenerami,

• pracownikami HR,

• liderami i menedżerami,

• pracownikami organizacji pomocowych,

• opiekunami osób bliskich.

 

Jeśli Twoja praca wymaga ciągłego kontaktu z emocjami, potrzebami i problemami innych ludzi, ryzyko przeciążenia może być większe niż w wielu innych zawodach.

​

Czy rozpoznajesz u siebie któryś z tych sygnałów?

​

Być może:

• czujesz przewlekłe zmęczenie,

• coraz trudniej angażować Ci się emocjonalnie,

• masz poczucie przeciążenia odpowiedzialnością,

• tracisz satysfakcję z pracy,

• częściej odczuwasz frustrację, zniechęcenie lub zobojętnienie,

• trudno Ci oddzielić życie zawodowe od prywatnego,

• długo myślisz o klientach, pacjentach, uczniach lub pracownikach po zakończeniu pracy,

• masz poczucie, że ciągle trzeba być dostępnym,

• bierzesz odpowiedzialność za rzeczy, na które nie masz wpływu,

• trudno Ci odmówić albo ograniczyć swoje zaangażowanie,

• dajesz innym wsparcie, którego sam_a zaczynasz potrzebować,

• coraz rzadziej znajdujesz czas i przestrzeń dla siebie,

• masz poczucie, że Twoja empatia zaczyna się wyczerpywać,

• zaczynasz marzyć przede wszystkim o tym, żeby nikt już niczego od Ciebie nie chciał.

 

Takie sygnały nie oznaczają, że przestałeś_aś nadawać się do pomagania innym.

Mogą oznaczać, że Twój system od dłuższego czasu działa ponad swoje możliwości.

​

Dlaczego osoby pomagające są szczególnie narażone na wypalenie?

​

Praca pomocowa wymaga czegoś więcej niż wykonywania zadań. Wymaga obecności, empatii, uwagi i kontaktu z cudzym cierpieniem, lękiem, bezradnością, konfliktem czy stratą.

 

Do tego często dochodzą:

• duża odpowiedzialność,

• presja czasu,

• brak wpływu na system,

• trudne decyzje,

• emocjonalne historie innych ludzi,

• oczekiwanie dostępności,

• przeciążenie administracyjne,

• brak wystarczającego wsparcia,

• presja, żeby „być silnym”.

 

Osoby pomagające często mają również cechy, które są ogromnym zasobem w pracy, ale przy braku granic mogą zwiększać ryzyko przeciążenia:

​

• wysoką empatię,

• sumienność,

• potrzebę bycia pomocnym,

• dużą odpowiedzialność,

• perfekcjonizm,

• trudność w odmawianiu,

• silne poczucie obowiązku.

 

To, co sprawia, że jesteś dobry_a w swojej pracy, może więc czasem prowadzić do przeciążenia.

​

Wypalenie czy zmęczenie współczuciem?

​

W zawodach pomocowych mogą pojawiać się różne formy przeciążenia. Wypalenie zawodowe

może wiązać się z długotrwałym wyczerpaniem, utratą zaangażowania, dystansem do pracy i poczuciem mniejszej skuteczności.

Zmęczenie współczuciem może pojawić się wtedy, gdy przez długi czas masz kontakt z cierpieniem i silnymi emocjami innych ludzi.

Możesz zauważać, że coraz trudniej jest Ci być emocjonalnie dostępnym_ą, współczuć albo naprawdę angażować się w kolejne historie.

Przeciążenie odpowiedzialnością - możesz mieć poczucie, że wszystko zależy od Ciebie.

Że powinieneś_powinnaś więcej zrobić, lepiej pomóc, znaleźć rozwiązanie albo ochronić drugą osobę przed trudnym doświadczeniem.

Te zjawiska mogą się ze sobą łączyć.

Dlatego warto nie tylko pytać: „Dlaczego nie mam już energii?”

ale również: „Co właściwie mnie najbardziej wyczerpuje?”

​

Empatia nie oznacza brania odpowiedzialności za wszystko

​

W pracy pomocowej łatwo pomylić troskę z odpowiedzialnością. Możesz zacząć czuć, że jeśli klient, pacjent, uczeń albo pracownik nadal cierpi, to znaczy, że zrobiłeś_aś za mało.

Że trzeba jeszcze coś powiedzieć. Jeszcze bardziej się zaangażować. Jeszcze raz pomóc.

Ale pomaganie nie oznacza przejmowania odpowiedzialności za życie drugiej osoby.

Jednym z ważnych elementów ochrony przed wypaleniem jest rozróżnienie:

za co odpowiadam ja, a za co odpowiada druga osoba?

​

Dlaczego osobom pomagającym tak trudno poprosić o pomoc?

​

To częsty paradoks. Możesz zawodowo doskonale wiedzieć, jak ważne są granice, odpoczynek, regulacja emocji i korzystanie ze wsparcia. A jednocześnie wobec siebie stosować zupełnie inne zasady. Może pojawiać się przekonanie: „Powinienem_powinnam sobie radzić.”  „Przecież wiem, co robić.” „Inni mają większe problemy.” „Jak mogę pomagać innym, skoro sam_a potrzebuję pomocy?”

Wiedza psychologiczna nie chroni automatycznie przed przeciążeniem.

Tak samo jak wiedza medyczna nie sprawia, że lekarz nie choruje.

​

Kiedy pomaganie staje się częścią własnej wartości

​

Czasem praca pomocowa ma jeszcze głębszy wymiar. Bycie potrzebnym może stać się ważną częścią tożsamości. Może pojawić się przekonanie: „Jestem wartościowy_a wtedy, kiedy pomagam.” „Nie mogę zawieść.” „Muszę być dostępny_a.” „Nie wolno mi odmówić komuś, kto cierpi.” Wtedy postawienie granicy może uruchamiać poczucie winy. Odpoczynek może wydawać się egoizmem. A własne potrzeby łatwo stają się mniej ważne niż potrzeby innych.

To właśnie jeden z obszarów, którym warto przyjrzeć się głębiej.

​

Jak mogę Ci pomóc?

​

W pracy z osobami pomagającymi nie skupiam się wyłącznie na pytaniu:

„Jak lepiej odpoczywać?”

Przyglądamy się również temu, co prowadzi do przeciążenia.

Możemy pracować nad:

• rozpoznawaniem własnych potrzeb,

• zauważaniem sygnałów zmęczenia wcześniej,

• stawianiem granic,

• oddzielaniem odpowiedzialności własnej od odpowiedzialności innych,

• regulowaniem przeciążenia emocjonalnego,

• radzeniem sobie z poczuciem winy,

• zmniejszaniem perfekcjonizmu,

• ograniczaniem nadmiernej odpowiedzialności,

• lepszym oddzielaniem pracy od życia prywatnego,

• odzyskiwaniem energii i motywacji,

• ponownym odnalezieniem sensu w pomaganiu.

Czasem potrzebujemy również sprawdzić, czy obecny sposób pracy nadal jest możliwy do utrzymania.

​

Celem nie jest nauczyć się dawać jeszcze więcej

​

Osoby przeciążone pomaganiem często próbują znaleźć sposób, żeby ponownie działać tak skutecznie jak wcześniej. Ale odzyskanie równowagi nie zawsze oznacza powrót do dawnego poziomu zaangażowania. Czasem potrzebna jest zmiana. Mniej klientów. Inna organizacja pracy.

Więcej granic. Więcej odpoczynku. Ograniczenie odpowiedzialności. Zmiana miejsca pracy albo sposobu wykonywania zawodu.

Celem nie jest to, żebyś potrafił_a jeszcze dłużej funkcjonować ponad swoje możliwości.

Chodzi o taki sposób pomagania innym, który nie wymaga ciągłego rezygnowania z siebie.

​

Najczęstsze pytania o wypalenie w zawodach pomocowych

​

Czy psycholog lub terapeuta też może się wypalić?

​

Tak. Wiedza psychologiczna ani doświadczenie terapeutyczne nie chronią przed długotrwałym przeciążeniem. Kontakt z emocjami innych ludzi, odpowiedzialność i wysoki poziom zaangażowania mogą zwiększać ryzyko wyczerpania.

​

Skąd mam wiedzieć, czy to wypalenie, czy po prostu potrzebuję urlopu?

​

Jeśli po odpoczynku szybko wracają wyczerpanie, dystans do ludzi, drażliwość albo brak satysfakcji, warto przyjrzeć się głębiej źródłom przeciążenia.

​

Co zrobić, kiedy nie mam już empatii do ludzi?

​

Zmniejszona zdolność do emocjonalnego angażowania się może być sygnałem przeciążenia. Nie musi oznaczać, że stałeś_aś się osobą niewrażliwą. Czasem jest sposobem organizmu na ochronę przed dalszym obciążeniem.

​

Dlaczego czuję się odpowiedzialny_a za swoich klientów lub pacjentów?

​

W zawodach pomocowych łatwo rozszerzyć własną odpowiedzialność poza to, na co rzeczywiście mamy wpływ. Może mieć to związek zarówno z kulturą zawodową, jak i z indywidualnymi przekonaniami dotyczącymi pomagania, odpowiedzialności i własnej wartości.

​

Czy wypalenie oznacza, że powinienem_powinnam zmienić zawód?

​

Nie zawsze. Czasem wystarczają zmiany w sposobie pracy, granicach lub zakresie odpowiedzialności. W innych sytuacjach kryzys może prowadzić do pytania, czy obecna forma pomagania nadal jest zgodna z Tobą.

​

„Wiem, jak pomagać innym, ale nie wiem, jak pomóc sobie”

​

To zdanie często pojawia się u osób, które przez lata były dla innych źródłem wsparcia.

Nie oznacza, że zawiodłeś_aś jako profesjonalista czy osoba pomagająca.

Może oznaczać, że zbyt długo cała uwaga była skierowana na innych.

W pewnym momencie warto skierować ją również na siebie.

Bo troska o innych nie powinna oznaczać ciągłego przekraczania własnych granic.

 

 

Jeśli pracujesz w zawodzie pomocowym i czujesz narastające zmęczenie, przeciążenie emocjonalne, utratę satysfakcji albo coraz większy dystans do osób, którym pomagasz, zapraszam na pierwsze spotkanie.

 

Wypalenie w zawodach pomocowych – psychologia życia zawodowego: Łódź – Widzew, Łódź – Chojny oraz online.